Vardiyalı fabrikada servis planlama

Tek vardiyalı bir işyerinde servis planı görece basittir: sabah toplanır, akşam dağıtılır. Üç vardiyalı bir fabrikada ise her vardiya değişimi bir yandan gelen vardiyanın toplanması, bir yandan çıkan vardiyanın dağıtılması demektir. Servis maliyetini ve çalışan memnuniyetini belirleyen kararların çoğu bu değişim saatlerinde verilir.

Araç sayısını vardiya değişimi belirler

Araç başı aylık sözleşmede ödenen araç sayısı, gün içindeki en yüksek eşzamanlı ihtiyaçtır. Bu ihtiyaç çoğunlukla en kalabalık vardiyanın toplama seferinde ortaya çıkar. Diğer vardiyalarda araçların bir kısmı boşta kalsa da bedel ödenmeye devam eder. Bu yüzden:

• En kalabalık vardiyanın planını ayrı ve dikkatle kurun; tasarrufun büyük kısmı oradadır.
• Diğer vardiyalarda aynı araçları kullanın; ek araç gerekiyorsa nedenini görün.
• Vardiya başlangıç saatlerinin kaydırılması gibi kararlar araç ihtiyacını etkileyebilir; bu kararı İK ve üretimle birlikte verin.

Toplama ve dağıtma seferleri

Toplama seferinde kritik olan, vardiya başlamadan fabrikaya varış saatidir. Dağıtma seferinde ise çalışanın vardiya bitiminden sonra evine ne kadar sürede ulaştığı önemlidir. İki yön için aynı durak sırası kullanılabilir, ama süreler trafik nedeniyle farklı olabilir; planlı saatleri her yön için ayrı hesaplayın.

Gece postası

Gece vardiyası hem güvenlik hem mevzuat açısından ayrı ele alınmalıdır. Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik, madde 6'da belirli koşullardaki işyerlerinde işverene gece postasında çalışan kadınların taşınmasıyla ilgili yükümlülük getirir (Resmî Gazete, 24.07.2013 (yeni sekmede açılır)). Planlamada pratik karşılığı, gece dönen çalışanlar için daha kısa bir yürüme sınırı ve eve yakın bırakmadır.

Bu kuralı uygularken cinsiyet ya da sağlık bilgisini planlama sisteminde saklamak gerekmez. Rotakon bunun yerine nötr bir "yakın bırakma" işareti ve kişiye özel yürüme sınırı kullanır; her plan için gece dalgasının yürüme raporunu üretir. Rapor, yükümlülüğünüzü belgelemenize yardım eder; hukuki görüş yerine geçmez.

Vardiya listesi değiştiğinde

Vardiyalı fabrikalarda çalışanların vardiyası haftadan haftaya dönebilir; işe girişler ve çıkışlar da sürekli olur. Planı her değişiklikte baştan kurmak çalışanların durağını sürekli oynatır; hiç güncellememek ise hatları zamanla verimsizleştirir. İyi bir uygulama:

1. Değişiklikleri biriktirin ve belirli aralıklarla planı güncelleyin.
2. Her güncellemede durağı değişen kişi sayısını tasarrufla birlikte görün.
3. Değişikliği bir yürürlük tarihiyle duyurun ve servis firmasına yeni föyleri bu tarihten önce verin.

Kısa kontrol listesi

• Her vardiyanın güncel çalışan listesi ve hedef varış saati belli mi?
• En kalabalık vardiya değişimindeki araç ihtiyacı biliniyor mu?
• Plan geneli ve kişiye özel yürüme sınırları yazılı mı?
• Gece dönüşü için ayrı kural var mı?
• Plan değişikliklerinin çalışana ve servis firmasına duyurulma yolu belli mi?

Maliyet tarafını servis maliyeti hesaplama, durak ve rota adımlarını güzergâh belirleme yazısında bulabilirsiniz.