Rehber
Araç başı mı, sefer başı mı? Servis sözleşmesi modelleri
Rotakon ekibi ·
Fabrika servisleri çoğunlukla iki modelden biriyle fiyatlanır: araç başına aylık sabit bedel ya da sefer başına bedel. Çoğu sözleşmede bunlara km aşımı, vardiya kademesi ya da ek sefer gibi kalemler eklenir. Hangi modelle çalıştığınız, güzergâh planlamasında neyi azaltmanız gerektiğini belirler.
Araç başı aylık model
Servis firması belirli sayıda aracı ay boyunca işverene ayırır; işveren araç başına sabit bir aylık bedel öder. Araç gün içinde kaç sefer yaparsa yapsın bedel değişmez (sözleşmedeki km sınırı ve kademeler hariç).
- Maliyeti belirleyen: en kalabalık vardiya değişiminde aynı anda gereken araç sayısı.
- Tasarruf nereden gelir: tepe saatteki araç ihtiyacını azaltmaktan. Diğer vardiyalarda sefer kısaltmak km aşımını azaltsa da sabit bedeli düşürmez.
- Dikkat: araç tipi (minibüs, midibüs, otobüs) bedeli belirler; daha az ama daha büyük araç her zaman daha ucuz değildir.
Sefer başı model
İşveren yapılan her sefer için bedel öder; sefer genellikle bir hattın bir vardiyadaki bir yönüdür. Aylık gider, günlük sefer sayısı ile iş günü sayısına bağlıdır.
- Maliyeti belirleyen: günlük toplam sefer sayısı (hat × vardiya × yön).
- Tasarruf nereden gelir: hat sayısını azaltmaktan. Bir hattı kaldırmak, o hattın her vardiyadaki seferlerini birden kaldırır.
- Dikkat: az kişilik vardiyalarda (ör. hafta sonu) hatları birleştirmek sefer başı modelde doğrudan gider düşüşü sağlar.
Ek kalemler plana nasıl yansır?
- Km aşımı: hatların uzunluğunu kısaltan bir plan, km aşımını azaltır. Araç başı modelde bu genellikle ikincil kazançtır.
- Vardiya kademesi: gece ya da hafta sonu seferleri farklı ücretleniyorsa o vardiyaların planı ayrı önem kazanır.
- Ek seferler: plan dışı mesai taşımaları faturada ayrı izlenmezse çalışan başı maliyet olduğundan düşük görünür.
İki teklifi karşılaştırmak
Farklı modellerle gelen teklifleri karşılaştırmak için önce bir plan (hangi vardiyada kaç araç, günde kaç sefer) belirleyin, sonra iki teklifi de bu plan üzerinden hesaplayın. Formüller ve bir hesaplayıcı personel servis maliyeti yazısında. Tasarrufu ölçerken de aynı ilke geçerlidir: bugünkü durum ve yeni plan aynı tarifeyle hesaplanmalıdır.
Servis firmasıyla ilişki
Araç ya da sefer sayısının azalması servis firmasının o müşteriden aldığı ciroyu düşürür; bu doğal bir çıkar farkıdır. Planı servis firmasıyla birlikte sahaya indirmek, itirazlarını (dar sokak, dönüş yeri, park yasağı) gerekçesiyle almak ve serbest kalan aracın başka işe kaydırılabileceğini konuşmak uygulamayı kolaylaştırır. Rotakon'da servis firması adres ve maliyet görmeyen bir görünümle durak sırasını, saatleri ve kişi sayısını alır.